Techniek
Elektra in je camper: hoeveel accu, hoeveel zonnepaneel, en welke kabel
Bijna elk elektraplan begint verkeerd om: eerst een accu kopen, dan kijken of het genoeg is. De volgorde die wél werkt is precies andersom — eerst optellen wat je per dag verbruikt, dan bepalen hoeveel dagen je zonder zon wilt kunnen, en pas dan de accu kiezen. Dit artikel loopt die som door en geeft de kabelmaten die erbij horen.
Bijgewerkt op 15 min lezen
Stap één: tel je dagverbruik op
Reken in ampère-uren bij twaalf volt. Voor elk apparaat: stroom in ampère maal het aantal uren dat het per dag aanstaat. Een koelkast staat niet vierentwintig uur aan maar schakelt aan en uit; reken daarom met wat hij per dag verbruikt en niet met wat hij trekt als hij loopt.
| Verbruiker | Per dag | Opmerking |
|---|---|---|
| Compressorkoelkast 50 liter | 25 – 50 Ah | Verdubbelt in een hete zomer; veruit de grootste post |
| Ledverlichting, 4 uur | 2 – 5 Ah | Verwaarloosbaar, ook al voelt het niet zo |
| Waterpomp | 1 – 3 Ah | Kort maar met een hoge piekstroom |
| Kachel op diesel, ventilator | 5 – 20 Ah | Sterk afhankelijk van hoe koud het buiten is |
| Telefoons en laptop laden | 5 – 15 Ah | Via de omvormer nog eens tien procent verlies erbij |
| Waterkoker of koffiezet op 230 V | 15 – 30 Ah | Per keer een paar minuten, maar met enorme stroom |
Twee mensen met een koelkast, verlichting, een pomp en wat laden komen in de zomer meestal uit tussen de veertig en tachtig ampère-uur per dag. Dat getal is je uitgangspunt; alles hieronder volgt eruit.
Stap twee: de accu
De capaciteit op het etiket is niet hetzelfde als wat je kunt gebruiken. Een loodaccu — AGM of gel — houdt het langst als je hem niet dieper dan de helft leegtrekt; reken daar dus met de helft van het opschrift. Een lithiumaccu van het LiFePO4-type kun je tot tachtig à negentig procent gebruiken, gaat twee tot vier keer zo lang mee en weegt de helft. Hij kost meer bij aanschaf en minder per gebruikt ampère-uur, en dat laatste is de som die telt.
Vuistregel: neem je dagverbruik, vermenigvuldig met het aantal dagen dat je zonder zon wilt kunnen, en deel bij lithium door 0,8 en bij lood door 0,5. Zestig ampère-uur per dag, twee dagen buffer, lithium: 60 × 2 ÷ 0,8 = 150 Ah. Datzelfde in lood: 240 Ah, en dat is ruim vijftig kilo.
Stap drie: drie manieren om te laden
- 01
Vanaf de motor, met een laadbooster
Dit is de betrouwbaarste bron, want hij werkt ook in november. Een moderne bus met een slimme dynamo laadt een tweede accu niet vanzelf goed op: de spanning wordt geregeld voor de startaccu en zakt zodra die vol is. Een laadbooster tussen beide accu's lost dat op en is bij lithium sowieso verplicht, omdat een lithiumaccu anders zo veel stroom trekt dat je dynamo het begeeft.
- 02
Zonnepanelen met een MPPT-regelaar
Twee panelen van 150 tot 200 Wp leveren in een Nederlandse zomer grofweg 40 tot 70 ampère-uur per dag. In december is dat een tiende daarvan, en dat is geen tegenvaller maar natuurkunde. Neem een MPPT-regelaar en geen goedkope PWM: het scheelt in de winter een kwart van de opbrengst, precies wanneer je het nodig hebt.
- 03
Walstroom, met een acculader
Op een camping de snelste manier om weer vol te zijn. Kies een lader die bij je accutype past — een lithiumaccu heeft een ander laadprofiel dan lood — en zet hem zo dat hij niet blijft doorladen als de accu vol is.
Kabeldikte: de tabel
Bij twaalf volt is spanningsverlies het hele verhaal. Dezelfde kabel die bij 230 volt ruim voldoende is, laat bij 12 volt zo veel spanning liggen dat je pomp niet meer aanslaat en je kabel warm wordt. Reken altijd met de heen- én terugweg: een verbruiker op drie meter afstand heeft zes meter kabel. Hieronder staan gangbare gevallen, ruim gekozen.
| Verbinding | Stroom | Doorsnede |
|---|---|---|
| Ledverlichting, tot 5 m | 2 A | 1,5 mm² |
| Waterpomp of koelkast, tot 4 m | 6 – 10 A | 2,5 mm² |
| Zonnepaneel naar MPPT, tot 6 m | 10 – 15 A | 4 – 6 mm² |
| Laadbooster vanaf de startaccu, 4 – 6 m | 30 A | 16 mm² |
| Accu naar verdeelrail, tot 1,5 m | 100 A | 25 – 35 mm² |
| Omvormer 1000 W, zo kort mogelijk | 85 – 100 A | 35 mm² |
In elke pluskabel hoort een zekering, zo dicht mogelijk bij de accu — binnen dertig centimeter. Een zekering beschermt je kabel en niet je apparaat: een accu van 100 Ah kan bij kortsluiting honderden ampères leveren, en dat vangt de zekering op. Het mooie is dat dit ook het goedkoopste onderdeel van je hele installatie is: een paar euro per groep, en je hebt het definitief goed geregeld.
En dan 230 volt
Alles hierboven is twaalf volt, en dat kun je met gezond verstand en een goede zekering prima zelf aanleggen. Bij 230 volt kies je een andere aanpak: dat is werk met een eigen norm, en het is de moeite waard om de walstroominstallatie — aansluitdoos, aardlekschakelaar, groep, aarding aan de carrosserie — te laten aanleggen of ten minste te laten controleren door iemand die daarvoor gekwalificeerd is. Dat kost een middag, je krijgt er een papiertje bij, en dat papiertje is precies wat je verzekeraar wil zien.
De volgorde van aanleggen
- Alle bedrading gaat de wand in vóórdat je isoleert. Een kabel die je vergeet, boor je later door je afgewerkte wand.
- Leg overal een reservekabel extra naartoe. Hij kost drie euro nu en een dag werk later.
- Zet de accu, de zekeringen en de verdeelrail op één bereikbare plek bij elkaar, laag en tussen de assen.
- Gebruik geen kroonsteentjes maar geperste kabelschoenen. Trillingen maken van elke geschroefde klem op termijn een losse verbinding, en een losse verbinding wordt warm.
- Teken je installatie op papier terwijl je hem maakt. Over drie jaar weet je niet meer welke bruine draad waar heen gaat.
Bekijk de indelingen met een technieksectie
Wat je hiervoor nodig hebt
Deze onderdelen verkopen wij (nog) niet los. De lijst staat er omdat dit is wat er in je winkelmandje hoort te liggen voordat je begint.
- LiFePO4-accu 100 of 150 Ah met accubewaking
- Laadbooster 30 A voor bussen met een slimme dynamo
- MPPT-laadregelaar, passend bij het paneelvermogen
- Zonnepaneel 150 – 200 Wp met dakbevestiging en doorvoer
- Accukabel 25 en 35 mm² met geperste kabelschoenen
- Zekeringhouder met hoofdzekering, binnen 30 cm van de accu
- Verdeelrail met genummerde groepen
Veelgestelde vragen
- Hoeveel accucapaciteit heb ik nodig in mijn camper?
- Tel eerst je dagverbruik op — twee mensen met koelkast, licht en pomp zitten in de zomer op veertig tot tachtig ampère-uur. Vermenigvuldig dat met het aantal dagen dat je zonder zon wilt kunnen en deel bij lithium door 0,8, bij lood door 0,5. Zestig ampère-uur per dag met twee dagen buffer komt zo uit op 150 Ah lithium of 240 Ah lood.
- Welke kabeldikte heb ik nodig voor 12 volt?
- Dat hangt af van de stroom én van de lengte heen en terug. Voor verlichting volstaat 1,5 mm², voor een pomp of koelkast 2,5 mm², voor een laadbooster van 30 A op vier tot zes meter 16 mm², en voor de verbinding tussen accu en verdeelrail 25 tot 35 mm². Bij twaalf volt is spanningsverlies bepalend, dus kies liever een maat te ruim dan te krap.
- Heb ik een laadbooster nodig?
- Bij een moderne bus met een slimme dynamo vrijwel altijd, en bij een lithiumaccu zonder uitzondering. Een slimme dynamo regelt de spanning voor de startaccu en zakt terug zodra die vol is, waardoor je tweede accu nooit volloopt. Bij lithium is de booster bovendien nodig om te voorkomen dat de accu zo veel stroom vraagt dat de dynamo bezwijkt.
- Hoeveel levert een zonnepaneel op in de winter?
- Ongeveer een tiende van de zomeropbrengst. Twee panelen die in juli samen veertig tot zeventig ampère-uur per dag leveren, komen in december niet boven de vijf tot tien uit. Wie in het winterseizoen reist, laadt in de praktijk vanaf de motor of op walstroom en gebruikt de panelen als aanvulling.
- Waar moet de zekering zitten?
- In elke pluskabel, en zo dicht mogelijk bij de accu — binnen dertig centimeter. De zekering beschermt de kabel en niet het apparaat: bij kortsluiting levert een accu van 100 Ah honderden ampères, en een onbeschermde kabel wordt in seconden roodgloeiend.